Bilhassa toplanma aşamasında ilgi bekleyen bir meyvedir. Meyvenin olgunluğu denetim edilerek toplanma süresine geçilmelidir.
Kendiliğinden düşen meyveler satışa sunulamayacak kadar kötü olursa üretici için zarara niçin olmaktadır. Bunun haricinde ağaç kavununun çiçekleri, yaprakları ve meyvesi değişik çeşitlerde kullanılmaktadır. Her birinin toplanma zamanı farklıdır. Meyve, diğeri tüm turunçgillerin yetiştiği bölgelerde yetişmektedir. Ağaç kavununun esenlik için oldukca sayıda faydası da vardır. Meyvenin kokusundan da değişik şekillerde faydalanılmaktadır.
Ağaç Kavunu Nedir?
Ağaç kavunu (Citrus medica) turunçgiller özetlemek gerekirse narenciye cinsinden bir meyvedir. Ilıman iklimi sevmesiyle malum narenciye türleri içinde, soğuğa en dayanıklı olan tür ağaç kavunudur. 3 yaşına ulaştığında meyve vermeye süregelen ağaç kavunu en oldukca, Akdeniz vatanlarında, Hindistan’da ve Güney ABD’da yetişmektedir. Utruç adıyla da malum ağaç kavunu halk içinde papaya (kavun ağacı) meyvesiyle karıştırılır. Bu iki türün birbirinden değişik meyveler bulunduğunu hatırlattıktan sonrasında, ağaç kavununu daha yakından tanımaya çalışalım.
Ağaç Kavununun Özellikleri Nedir?
Meyvenin kabuğu oldukça sert ve kalınca bir yapıdadır. Yavaş büyüyen ağacının mavimsi pembe renklerde yaprakları vardır. Meyve averaj 1-1,5 kilo civarındadır fakat 4,5 kiloya kadar ulaşan meyveleri de vardır. Soğuk havalara karşı dayanıklılığı ile malum meyvenin dış yüzeyi bergamot benzer halde pürüzlüdür. İçeriğindeki vitamin ve mineraller yardımıyla sağlık için oldukça yararlı bir meyvedir. Yaprağı ve meyvesi değişik alanlarda kullanıldığı için oldukça yönlü bir bitkidir. 3 yaşına ulaştıktan sonrasında meyve vermeye başlamış olan ağaç kavunu, iyice olgunlaşınca kendiliğinden dalından koparak düşmektedir. Ağaç kavununun anavatanı Güney Avrupa civarlarıdır. Güney Avrupa’yı Hindistan takip eder. Ağaç kavunu devletimizde de yetiştiriciliği meydana getirilen bir meyvedir. Turunçgillerin yetiştirildiği Akdeniz, Ege ve Doğu Karadeniz bölgelerinde ağaç kavunu da yetişmektedir.
Ağaç Kavununun Çeşitleri Nedir?
Ağaç kavununu ismen oldukça değişik seçeneklerde görebilirsiniz. Bir tek yapısal olarak fazlaca çeşitli türleri bulunmamaktadır. Meyvenin içinde ne bulunduğunun tatlı ve ekşi olmasına gore iki çeşidi vardır. Bunun haricinde şadok benzer halde isimlerle gördüğünüz tüm ağaç kavunları aslına bakarsak aynıdır.Ağaç Kavunu Iyi mi Kullanılır?
Meyvenin sert kabukları, yutmadan çiğnenerek tüketilebilir. Bu şekilde tüketimlerde ağız kokusuna iyi geldiği bilinmektedir. Kabukların çiğnenmesi ek olarak diş eti iltihabı şeklinde sorunlara da yarar eder. Bitkinin yaprak kokusundan yararlanmak da mümkün. Yaprağını yalnız koklamak bile baş ağrısını giderebilir. Ek olarak meyvenin kurutulmuş halinin güvelenmeyi önlediği bilinmektedir. Kokusunun hoş olması sebebiyle hamur harcı harcı işlerine katılarak ve bitki çayı yapılarak kullanılabilir.
Ağaç Kavununun Yararları Nedir?
Ağaç kavunu meyvesinin muhteviyatında hesperidin isminde olan bir glikozit bulunmaktadır. Bu glikozit P vitamini tesiri göstermesiyle bilinir. İçeriğindeki P vitamini, diğeri birçok vitamin ve mineral ile ağaç kavununun esenlik için oldukca sayıda faydası vardır. Kalp sağlığıiçin yararlı olan meyvenin kalp çarpıntısını giderdiği ve kalbi kuvvetlendirdiği bilinmektedir. Meyve; kabızlık, safra kaynaklı kusma benzer şekilde sindirimsel sorunlara iyi gelmektedir. Ağaç kavununun sıtma hastalığını iyileştirmede tesiri olduğu tespit edilmiştir. Nefes darlığı, bronşit benzer halde hastalıkları olanlar, doktor tavsiyesi ile ağaç kavunu kullanabilirler. Ek olarak cüzzam hastalarında da kullanılan bir meyvedir. Ağaç kavunu kabuğundan yapılmış merhemler cilde uygulanırsa; varis ve cilt sorunlarının geçmesinde destek sunar. Fakat oldukca sık kullanımdan kaçınılmalıdır.
Ağaç Kavununun Yan Tesirleri Nedir?
Ağaç kavununun hamile bayanlar için oldukça ziyanı dokunan olduğu bilinmektedir. Düşük halletmeye bile niçin olabilen ağaç kavunu, eski dönemlerde istenmeyen gebelikleri sonlandırmak için kullanılmıştır. Ek olarak gebeliğin ilerleyen dönemlerinde kasılmalara yol açmış olduğundan erken doğuma sebebiyet vermektedir. Meyve muhteviyatında yüksek oranda beta karoten bulunmuş olduğundan deride renk değişikliğini tetikleyebilir. Ağaç kavununun aşırı şekilde tüketilmesi böbreklere zarar verebilmekte hatta böbrek taşı oluşumuna niçin olabilmektedir.Aşırı tüketilen ağaç kavunu, sindirim sistemini altüst edebilecek kadar etkilidir. Aşırı tüketimin peşinden karın ağrısı, kramp, şişkinlik, mide bulantısı şeklinde emareler görülebilir. Ek olarak mideyi tahriş edebilir ve kalıcı hasarlara niçin olabilir. Kabızlığa iyi geldiği için ishal olanlar tükettiğinde ishali daha da artırabilir. Aynı şekilde oldukca tüketildiğinde kalp hastalarını negatif etkileyen bir meyvedir. Nabzı düşürücü etki icra eden meyvenin kan sulandırıcı özelliği de vardır. Bundan dolayı bu amaca yönelik ilaç kullananların ağaç kavununu doktor kontrolünde kullanımı önerilir. Ağaç kavunu içinde sinir sistemine etki eden karpain adlı bir bileşik vardır. Bu yüzden sinir sistemine bağlı hastalıkları olanların tüketmeden ilkin doktorlarına danışmalarında yarar var.
Emzirme döneminde olan bayanlar için ağaç kavunu tüketmek çocuk gelişimi için çeşitli zararlara niçin olabilir. Ek olarak ek gıdaya geçen bebeklerde tropikal meyveler bir yaştan ilkin verilmediğinden ağaç kavunu da bir yaşın altındaki çocuklar için güvenilir değildir.
Ağaç kavununun aşırı tüketimi görsel açıdan bazı sorunlara da niçin olabilir. Kremlerin muhteviyatında bulunan ağaç kavunu aslı, eğer haddinden fazla kullanılırsa deride döküntülere niçin olabilir. Alerjik durumlarda ağızda şişme, yüzün tamamen şişmesi, kaşıntı, dilde döküntüler şeklinde emareler görülebilir.